Λευκή/μαύρη ζάχαρη, μέλι, ασπαρτάμη, στέβια, σιρόπι σφενδάμου. Τι παχαίνει και τι είναι ασφαλές;

‘’Με μαύρη, όχι με λευκή ζάχαρη’’, ’’τρώω μέλι, όχι ζάχαρη’’, ‘’η ασπαρτάμη και η στέβια είναι καρκινογόνες ουσίες’’, ‘’χρησιμοποίησε σιρόπι σφενδάμου αντί για ζάχαρη’’.

Ας δούμε τους ισχυρισμούς αυτούς έναν προς έναν:

  Ίσως το καλύτερο γλυκαντικό ever.

-‘’με μαύρη, όχι με λευκή ζάχαρη’’: Η λευκή ζάχαρη, αλλιώς και κρυσταλλική ζάχαρη, παράγεται μετά από πλήρη επεξεργασία των ζαχαροκάλαμων και των ζαχαρότευτλων. Η καστανή και η μαύρη ζάχαρη είναι ουσιαστικά λευκή ζάχαρη με λίγη και περισσότερη μελάσα αντίστοιχα (σιρόπι που προκύπτει σαν υποπροϊόν κατά την παραγωγή της κρυσταλλικής ζάχαρης), η οποία ευθύνεται για το χαρακτηριστικό τους χρώμα.

Θερμιδικά μιλώντας, 1 κουταλάκι λευκής ζάχαρης (5g.) αποδίδει ~20kcal και 1 κουταλάκι καστανή ζάχαρη (5g.) αποδίδει εξίσου 20kcal, ακριβώς το ίδιο δηλαδή

Η διαφορά τους είναι στα θρεπτικά συστατικά, όπου η καστανή ζάχαρη σε αντίθεση με την κρυσταλλική πέρα από μόνο υδατάνθρακες, έχει και μικροποσότητες καλίου, ασβεστίου, μαγνησίου, νατρίου που βέβαια είναι σχεδόν αμελητέες στις ποσότητες που καταναλώνουμε το συγκεκριμένο τρόφιμο.

-’’τρώω μέλι, όχι ζάχαρη’’: Το μέλι αν κάποιος το μελετήσει θερμιδικά και όχι με γνώμονα όλες τις μαγικές ιδιότητες που του προσδίδουν, θα δει ότι 1 κουταλάκι του γλυκού (5g.) αποδίδει και αυτό 15kcal.

Βέβαια, το μέλι περιέχει ακόμα μικροποσότητες βιταμινών (Vit.C, φυλλικό οξύ, χολίνη, βεταΐνη), μετάλλων (κάλιο, ασβέστιο, φθόριο κ.α.) και ιχνοστοιχείων.

Η αλήθεια είναι όμως ότι στις ποσότητες που καταναλώνεται μέσα στη μέρα δεν καλύπτει ούτε το 1% των αναγκών ενός ατόμου σε αυτά τα θρεπτικά συστατικά.

Σαφώς είναι καλύτερη επιλογή από τη ζάχαρη, απλά κάποιος που θέλει να χάσει βάρος πρέπει να γνωρίζει ότι θερμιδικά το μέλι δεν έχει σημαντική διαφορά από τη ζάχαρη.

-‘’η ασπαρτάμη και η στέβια είναι καρκινογόνες ουσίες’’:

Η ασπαρτάμη είναι ένα υποκατάστατο της ζάχαρης, ένα τεχνητό γλυκαντικό που έχει 200 φορές πιο γλυκιά γεύση από τη ζάχαρη.

Αποτελείται από δύο αμινοξέα, το ασπαρτικό οξύ και τη φαινυλαλανίνη, ενώ αποδίδει και μικροποσότητες μεθανόλης. 

Η θερμιδική της αξία είναι 20kcal τα 5g, αλλά η θερμιδική της συνεισφορά  μπορεί να θεωρηθεί μηδαμινή επειδή καταναλώνεται συνήθως σε πολύ μικρότερες ποσότητες (<1g).

Για την ασφάλεια της έχουν συσταθεί ένα σωρό επιτροπές και έχουν γίνει ένα σωρό αξιολογήσεις τα τελευταία χρόνια (1984, 1988, 1997, 2002), με τελευταία αυτή της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) τον Δεκεμβρίου του 2013, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση ασπαρτάμης είναι ασφαλής για το γενικό πληθυσμό (εκτός των ασθενών με φαινυλκετονουρία-PKU) και η αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη των 40mg/kg σωματικού βάρους θεωρείται προστατευτική. 

Σημειώνεται επίσης ότι η μέση ημερήσια πρόσληψη ασπαρτάμης των καταναλωτών είναι πολύ πιο κάτω από αυτή τη τιμή.  

 

Η στέβια είναι ένα βότανο που έχει στα φύλλα της 2 συστατικά τα οποία αποδίδουν 200-300 φορές πιο γλυκιά γεύση από τη ζάχαρη.

Δεν αποδίδει θερμίδες και για την ασφάλεια της έχει αποφανθεί πολλές φορές η επιστημονική κοινότητα με τελευταία την αξιολόγηση της EFSA τον Απρίλιο του 2010.

Το συμπέρασμα της εξεταστικής επιτροπής είναι ότι η στέβια είναι ασφαλής για κατανάλωση με την αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη να είναι στα 4mg/kg σωματικού βάρους/μέρα, ενώ δεν έχει σίγουρα καρκινογόνο δράση σε αυτές τις ποσότητες.

Σε μικρές δόσεις η κατανάλωση στέβιας φαίνεται να σχετίζεται με αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση.

Όλη η ανησυχία γύρω από την ασπαρτάμη και τη στέβια έχει προκύψει λόγω κάποιων ευρημάτων καρκινικής δράσης σε έρευνες που έχουν γίνει σε ποντίκια με πολύ μεγάλες δόσεις αυτών των συστατικών, ποσότητες που είναι σχεδόν αδύνατο να καλύψει ένας άνθρωπος στην καθημερινότητα του.  

Αν αυτό σε τρομάζει σκέψου απλά σκέψου ότι ''η δόση κάνει το δηλητήριο''. Μέχρι και το νερό αν καταναλωθεί σε μεγα-ποσότητες μπορεί να είναι υπερβολικά επικίνδυνο για τη ζωή μας.

 

-‘’χρησιμοποίησε σιρόπι σφενδάμου αντί για ζάχαρη’’: 

Το σιρόπι σφενδάμου παραλαμβάνεται από το ομώνυμο δέντρο και αποδίδει 13kcal το          1 κουταλάκι του γλυκού (5g.). Τα 2/3 της σύστασης του είναι σακχαρόζη (κοινώς ζάχαρη) ενώ αυτό που το ξεχωρίζει είναι η περιεκτικότητα του σε κάποια μέταλλα (μαγγάνιο-το μόνο σε υπολογίσιμη ποσότητα, ψευδάργυρο, ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, ασβέστιο, σίδηρο) και πολλά αντιοξειδωτικά.

Παρόλο που το σιρόπι σφενδάμου περιέχει τόσα θρεπτικά συστατικά (αν και όχι τόσο υπολογίσιμα στις ποσότητες που καταναλώνεται-με μοναδική εξαίρεση το μαγγάνιο), η περιεκτικότητα του σε σακχαρόζη μειώνει τα πλεονεκτήματα του.

Το σιρόπι σφενδάμου, όπως και το μέλι είναι μία λιγότερο κακή εκδοχή της ζάχαρης. 

 

Συμπερασματικά

  • Αναπόσπαστο κομμάτι μίας διατροφής είναι η γλυκιά γεύση.

  • Κάποιος που έχει ιδιαίτερη αδυναμία στα γλυκά αλλά θέλει να προσέξει λίγο παραπάνω τη διατροφή του μπορεί να αξιοποιήσει τα γλυκαντικά ασπαρτάμη και στέβια που δεν έχουν θερμίδες.

  • Το μέλι και το σιρόπι σφενδάμου είναι ελαφρώς καλύτερα από τη ζάχαρη διότι περιέχουν αρκετά θρεπτικά συστατικά σε πολύ μικρές ποσότητες. Από άποψη θερμίδων είναι σχεδόν τα ίδια μεταξύ τους.

  • Η ασπαρτάμη και η στέβια είναι απολύτως ασφαλής για την υγεία μας. Σε μεγα-δόσεις παρατηρούνται προβλήματα, όπως συμβαίνει με όλα τα τρόφιμα. Η δόση κάνει το δηλητήριο.

  • Το αν θα αδυνατίσει ή θα παχύνει κάποιος εξαρτάται από το συνολικό ποσό των θερμίδων που θα λάβει μέσα στη μέρα και όχι από τις θερμίδες των επιμέρους τροφίμων που θα καταναλώσει.

  • Τίποτα δεν απαγορεύεται σε μία σωστή διατροφή αρκεί να γίνεται κατανάλωση με μέτρο και σύνεση.

  • Η γνώση αποτελεί το ισχυρότερο όπλο προκειμένου να κάνουμε τις σωστές επιλογές (και) στη διατροφή μας για να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

''Η γνώση είναι δύναμη'' - Sir Francis Bacon